Birgitta-Bijeenkomst dinsdag 18 februari 2024
Spiegel van de tijd
Heilige
vrouwen en mannen in religie en kunst
door Wouter Prins, conservator van museum Krona Uden.
In de jaren zestig werden gipsen beeltenissen van heiligen stukgeslagen, tot krijtjes vermalen.Vele heiligen, man of vrouw, werden uit de kerkelijke kalender geschrapt. Hun historische achtergrond zou te mager zijn, hun daden al te wonderbaarlijk.
Een aantal heiligen heeft inderdaad het loodje gelegd. Nauwelijks iemand kent hen nog. Maar andere blijken voort te leven, mensen te bemoedigen, telkens op een nieuwe wijze. Interessant zijn vooral de vrouwelijke martelaren uit de eerste eeuwen. Barbara, Catharina, Agatha, Lucia. Jonge vrouwen die kozen voor Jezus, en niet voor een aardse bruidengom. Werd dat in de jaren zestig nog gezien als preuts of dwaas, nu beschouwen feministen deze maagden als moedige vrouwen die de gesel van de man (vaders, minnaars, vorsten en keizers) durfden te trotseren en voor hun eigen weg kozen.
Voor Birgitta, wel getrouwd en moeder van acht kinderen, eigenwijs en standvastig, is al evenzeer respect. Ook Hildegard van Bingen, de apostel Jacobus en Franciscus mogen zich in belangstelling verheugen.
Maar de sterren van bijvoorbeeld Willibrordus en Bonifatius verbleken. Ook Lambertus heeft het moeilijk. Een eeuw geleden lagen de kaarten voor hen heel anders en werden zij door katholiek Nederland omarmd als de apostelen van onze streken.
De verering van heiligen is een boeiende geschiedenis. Het zegt veel over het verleden en misschien nog meer over de dag van vandaag.